Van taalmodellen naar wereldmodellen
Van taalmodellen naar wereldmodellen
Hoe AI-wereldmodellen de bouw- en inframarkt gaan veranderen
Tijdens het Stumico-event Van taalmodellen naar wereldmodellen bij InterGarant Groep in ‘t Harde was te horen en te zien hoe AI-wereldmodellen de bouw- en inframarkt gaan veranderen. Na een introductie over wereldmodellen van bestuurslid Nynke ter Heide, vertelde Jugal Makwana waarom Autodesk in deze technologie investeert en Jeroen Pat hoe ze er bij TBI gebruik van gaan maken.
Van LLM’s naar wereldmodellen
AI is een technologie waaraan al sinds medio vorige eeuw met pieken en dalen wordt gewerkt, onder de noemers van expertsystemen en big data. Sinds de introductie van large language models (LLM’s), zoals ChatGPT, Claude, Co Pilot, Gemini e.a., is de ontwikkeling van AI in een stroomversnelling terechtgekomen. LLM’s zijn ontwikkeld voor taalgebaseerde toepassingen zoals chatten, teksten en software schrijven en het analyseren en samenvatten daarvan. Deze modellen zijn een kei in woorden maar kennen de fysieke wereld niet. Ze proberen LLM-gebruikers zo goed mogelijk van dienst te zijn, wat al snel kan leiden tot fouten in de vorm van hallucinaties.
Er zijn drie uitdagingen bij het ontwikkelen van AI: Hoe kunnen machines leren van observaties, hoe kunnen ze redeneren en plannen, aansluitend bij gradient learning en hoe kunnen ze omgaan met hiërarchische percepties en acties? De nieuwste ontwikkeling is het creëren van wereldmodellen. Deze kunnen de volgende toestand van de fysieke wereld voorspellen, op basis van data, acties en de gevolgen ervan. In de bouw en infra betekent dit concreet dat een BIM kan worden uitgebreid met AI-functies en data over materiaalgedrag, het functionele gebruik en externe invloeden, voor simulaties over de toekomstige situatie. Zo ontstaat er een AI-model dat een gebouw of kunstwerk echt begrijpt.
Investeringen in wereldmodellen
Als tweede spreker vertelde Jugal Makwana, Senior Executive Industry Transformation & Strategic Open Ecosystem bij Autodesk over de AI-visie en -strategie van zijn werkgever en waarom ze in World Labs hebben geïnvesteerd. World Labs bouwt wereldmodellen op basis van spatial data en intelligence, die de 3D-wereld kunnen waarnemen, genereren, redeneren en ermee interageren. Autodesk is niet de enige leverancier van ontwerp- en engineeringsoftware die flink investeert in wereldmodellen. Begin dit jaar kondigden Dassault Systèmes en Siemens ook al vergelijkbare investeringen aan. Kortom, de ontwikkeling van AI-wereldmodellen is momenteel een hot topic.
Makwana vertelde dat de investering van Autodesk in World Labs gedreven is door de ambitie om meer grip en invloed te krijgen op het omgaan met en intelligentie toevoegen aan spatial data. Verder vertelde hij over de trend dat de bouw- en inframarkt aan het ‘industrialiseren’ is met behulp van AI-toepassingen, in navolging van de maakindustrie. Om dit te faciliteren moet er een betere methode voor het vertrouwen van alle gebruikte data komen. Oftewel geen tekeningen of andere documenten met daarop meerdere handtekeningen ter goedkeuring, maar een digitale ‘single source of truth’ voor iedereen. In de bouw- en inframarkt noemen we dat een CDE.
Van de Domtoren tot AI die de wereld simuleert
Als laatste spreker vertelde Jeroen Pat, AI Innovator & Inspirator bij TBI, hoe zijn werkgever de AI-wereldmodellen wil gaan toepassen. Hij ziet 2026 als een kanteljaar omdat zwaargewichten, zoals Nvidia, AMI Labs, World Labs en Deepmind, momenteel flink investeren in de ontwikkeling van wereldmodellen. Na een terugblik op de eerste ontwikkeling van BIM en daarbij gebruikte STEP- en IGES-standaarden, benadrukte Pat het belang van betrouwbare data. In het verleden maakte de mens zelf bouwmodellen met data en regels, tegenwoordig maakt AI deze mee en in de toekomst gaat een 3D wereldmodel voorspellen wat mensen gaan maken.
Als voorbeeld belichtte Pat de renovatie van de Domtoren in Utrecht. Deze bestaat uit ruim 10.000 elementen van natuursteen. Bij het restaureren daarvan is er zo’n 10% bespaard door digitaal te werken, met als resultaat bovendien een digitaal revisiedossier voor de toekomstige restauraties. Binnen TBI werken al verschillende bedrijven met datacollectie via drone-inspecties, mixed reality visualisaties en digitale tweelingen. Verder zijn ze bezig om een wereldmodel voor de operatie te creëren, ten behoeve van realtime data, gedeelde ontologie en fysieke simulaties. Dit initiatief is gebaseerd op de Fabric Real-Time Intelligence en Fabric IQ van Microsoft en Nvidia Omniverse.
Test je eigen fysieke intuïtie
Het Stumico-event werd op een ludieke wijze afgesloten met de uitdaging om in teamverband met papier, plakband en nietjes een constructie te bouwen met een zo lang mogelijke uitkraging die een rubiks kubus kan dragen. Omdat veel Stumico-leden ingenieurs zijn met constructieve kennis en ervaring, slaagden acht teams erin om in slechts dertig minuten indrukwekkende constructies te bouwen. Het winnende team met een uitkraging van maar liefst 98 centimeter. Een ontwerpadvies van ChatGPT en Claude dat Nynke ter Heide had uitgewerkt, bleef daar ruimschoots onder. Dus is de conclusie dat we in de fysieke wereld voorlopig nog niet zonder ‘humans in the loop’ kunnen!
