BIM in de praktijk van infraprojecten

Op 27 maart 2014 heeft Stumico een ledenbijeenkomst georganiseerd bij ingenieursbureau Movares in Utrecht, over BIM in de praktijk van infrastructurele projecten. Hieronder een uitgebreid verslag van dit evenement, waarbij zo’n 80 leden en introducees aanwezig waren die er met al hun praktische vragen een interactieve sessie van hebben gemaakt.

BIM bij ontwikkeling ondergrondse infrastructuren
Dagvoorzitter en Movares directielid Jacco Buisman presenteerde als aftrap enkele conclusies uit een recent onderzoek door USP Marketing Consultancy naar het BIM-gebruik in Europa onder architecten. Daaruit blijkt dat Engeland en Nederland tot de vooroplopende ‘innovators’ behoren. Verder ontstijgt het gebruik van BIM in veel projecten nog maar amper het niveau van 3D-ontwerpen, clash-detectie en visualisatie, oftewel BIM Maturity level 1, volgens de overheidsrichtlijnen in het Verenigd Koninkrijk. De eerste spreker over BIM-ervaringen in de praktijk was ir. Frank Kaalberg van ingenieursbureau Witteveen + Bos. Zij BIMmen al regelmatig op level 3, met 4D-planningen, Systems Engineering en uitwisselbare objecteninformatie. Kaalberg liet een aantal ondergrondse infrastructuurprojecten de revue passeren waarbij hij betrokken is, waaronder de Amsterdamse Noord-Zuid lijn, het BIM voor de Zuidas en de Antwerpse Oosterweel verbinding. Kaalberg heeft de ervaring dat er bij de ontwikkeling van ondergrondse infrastructuren in een steeds vroeger stadium van het project behoefte is aan het ruimtelijke inzicht dat een BIM biedt. Dat leidt namelijk tot een beter begrip bij alle stakeholders over het ontwerp en de inpassing daarvan in de omgeving, waardoor zij er beter over kunnen beslissen.
Het koppelen van alle programma’s die door de projectbetrokkenen voor BIMmen worden gebruikt is in de praktijk nog steeds een grote uitdaging. Daar moet bij de voorbereiding voldoende aandacht aan worden besteed, om in latere fasen rework te voorkomen. Verder moet je er in een project op kunnen vertrouwen dat het converteren en integreren van alle data correct verloopt. Daarom wordt de BIM-coördinator/manager een steeds belangrijkere assistent of rechterhand van de ontwerpmanager.

Prorail ervaringen
Prorail is een civiel technische opdrachtgever die het werken met een BIM proactief heeft omarmd. Daarmee begon Martin Zoontjens, Manager Business Informatie, zijn ervaringenpresentatie. Met zo’n 600.000 railobjecten in beheer en onderhoud helpt een BIM Prorail namelijk mee om zowel projecten eenvoudiger te reviewen, als de efficiency van veel werkprocessen te verbeteren. Voor Prorail worden alle fysieke objecten die zij buiten moeten beheren, of die nieuw worden gebouwd, binnen op kantoor gerepresenteerd in de vorm van een virtueel object. Als opdrachtgever kunnen zij veel langer dan de doorlooptijd van een nieuwbouwproject profiteren van alle BIM-informatie. Daarom is Prorail volop bezig om vanuit een strategisch perspectief asset management in te voeren. Alle partijen die met hen samenwerken krijgen daarmee te maken via spoordata.nl, de praktische verschijningsvorm van hun asset management oplossing. Zoontjens liet ook zien hoe de beschikbare informatie en het BIM verandert gedurende de levenscyclus van railobjecten. Omdat hij binnen Prorail ook een financiële rol heeft ziet Zoontjens die verantwoordelijkheid meer verweven raken met het BIMmen. Zij moeten namelijk alle onderhoudswerkzaamheden richting de Nederlandse overheid en andere stakeholders verantwoorden. Als praktijkvoorbeelden belichte hij het BIM-gebruik bij station Nijmegen Goffert en OVT Utrecht. In het project Spoorplan Noord-Nederland gaat Prorail als proof of concept volledig geïntegreerd werken en asset management toepassen. Op de stelling: net als bij een bevalling kun je niet een beetje BIMmen, antwoordde Zoontjens dat de weg naar het einddoel vooraf duidelijk moet zijn, maar dat je daar wel in kleine stapjes naar toe kunt werken.

Groot denken, klein beginnen
Dat is de BIM-visie van Movares, toegelicht door adviseur virtueel bouwen Wouter Engelen. Movares heeft onlangs de afdelingen visuals en informatiemanagement geïntegreerd, waardoor voor BIMmen volgens Engelen de ideale combinatie van specialisten is ontstaan. Dit infrastructurele advies- en ingenieursbureau heeft bij grote railprojecten al veel ervaring opgedaan met zowel BIMmen, Systems Engineering als asset management. Maar bijvoorbeeld ook met Virtual Reality simulaties. Voor het verder invullen van de Movares BIM-visie zijn traceerbaarheid van besluitvormingsprocessen en actuele correcte informatie belangrijke speerpunten. Engelen pleitte er tijdens zijn presentatie voor om tevens aandacht te besteden aan kleine projecten, waarvan er in de dagelijkse praktijk aanzienlijk meer moeten worden uitgevoerd en dus nog veel voordeel te behalen is. Movares heeft daarvoor in eigen beheer het webgebaseerde ObjectLive platform ontwikkeld. Op basis van die tool ondersteunt de afdeling Virtueel Bouwen projectleiders bij alle informatiebehoeften. Startend met het structureren van alle documenten en werkpakketten, inclusief de relaties die ertussen te leggen zijn. Doordat ze projectgericht worden geholpen, ervaren de projectleiders stapsgewijs steeds meer voordelen van objectgebaseerd werken. Bij grote projecten wordt het BIMmen en geïntegreerd samenwerken vanaf het begin dwingend opgelegd. Engelen verwacht dat het gebruik van BIM bij infrastructurele projecten de komende jaren versneld toeneemt, zeker als de COINS, VISI en CB-NL ontwikkelingen elkaar gaan versterken. De techniek is er al voldoende klaar voor, alleen moeten nog meer civiel technici de voordelen van het BIMmen ervaren en daarmee besmet raken.

Crossrail
Het Crossrail-project in Londen is eigenlijk alleen maar met superlatieven te beschrijven. In totaal wordt daar 99 kilometer aan boven- en ondergrondse spoorlijnen aangelegd, waarvan 21 kilometer in tunnels en 37 stations. Met £ 14,8 miljard momenteel het grootste Europese infrastructurele project. Het is voor Engeland tevens het eerste civiel technische project waar BIMmen vanaf de ontwerpfase tot en met de onderhoudsfase wordt toegepast. Information Application Manager Stephen Smith was speciaal voor Stumico overgekomen om zijn BIM-ervaringen tijdens dit project te delen. Een belangrijk verschil met andere landen is dat de Britse overheid voor steeds meer projecten het gebruik van een BIM voorschrijft en daarvoor zowel een standaard als toepassingsrichtlijnen heeft uitgegeven. In 2016 moet alle partijen daar op het BIM maturity level 2 zitten. Bij het Crossrail project betekent BIM: het creëren van virtuele assets van alle infrastructuurobjecten en een volledig geïntegreerd datamodel als eenduidige bron van de waarheid. Zij proberen de modellen licht te houden, terwijl de objectinformatie in een centrale database wordt beheerd. Verder is de doelstelling om daarmee 8 tot 10% aan kosten te gaan besparen. Tijdens de engineering, inkoop en uitvoeringsfasen vertegenwoordigt bij Crossrail 1% al 100 miljoen Engelse ponden. Van de lessen die bij dit megaproject worden geleerd kan de hele civiel technische markt profiteren. Dit verslag biedt daarvoor niet de ruimte, maar alle presentaties over BIM in de praktijk bij infraprojecten zijn zelf te bekijken op het youtube-kanaal van Stumico, dat ook via www.stumico.nl toegankelijk is.

Sponsoren van Stumico